Ankara'da Psikolog Seçerken: Bilimsel Temelli Psikoterapi Nedir?

Psikoloji yazıları için kitap ve not defteri görseli
Ankara'da Psikolog Seçerken: Bilimsel Temelli Psikoterapi Nedir? yazısının kapak görseli

Psikolojik destek arayışı çoğu zaman bir soruyla başlar: Yaşadığım güçlüklerle kendi başıma başa çıkabilir miyim, yoksa profesyonel bir desteğe mi ihtiyacım var?

Bazen bu sorunun arkasında uzun zamandır devam eden bir kaygı, bazen bir kaybın ardından yaşanan duygusal güçlükler, bazen de ilişkilerde tekrar eden ve anlamlandırılamayan örüntüler bulunur.

Ankara’da psikolog arayan bir kişi için uzmanın eğitim geçmişi, mesleki yetkinliği, uyguladığı psikoterapi yaklaşımları ve hizmet sunduğu kuruluşun yasal statüsü önem taşır.

Peki bilimsel temelli psikoterapi ne anlama gelir? Bir psikologla çalışmaya karar verirken hangi ölçütler dikkate alınmalıdır?

Bilimsel Temelli Psikoterapi Ne Demektir?

Psikoterapi, bireyin duygu, düşünce, davranış ve ilişkisel örüntülerini anlamaya ve psikolojik güçlüklerini ele almaya yönelik profesyonel bir süreçtir.

Ancak psikoterapinin bilimsel temelli olması, yalnızca belirli tekniklerin kullanılması anlamına gelmez.

Amerikan Psikoloji Birliği’nin (APA) kanıta dayalı psikolojik uygulama tanımında üç temel unsur öne çıkar:

1. Bilimsel araştırma bulguları: Uygulanan yöntemin ilgili psikolojik güçlük üzerindeki etkisini değerlendiren bilimsel çalışmaların dikkate alınması.

2. Klinisyenin mesleki yetkinliği: Psikoloğun eğitim, klinik deneyim ve değerlendirme becerilerini kullanarak kişinin ihtiyaçlarını anlaması.

3. Danışanın bireysel özellikleri ve tercihleri: Kişinin yaşam öyküsü, kültürel bağlamı, beklentileri, mevcut koşulları ve psikoterapi sürecine ilişkin tercihleri.

Bu üç unsur birlikte değerlendirildiğinde, bilimsel yaklaşımın yalnızca bir yöntemi uygulamaktan ibaret olmadığı görülür.

Çünkü aynı psikolojik belirti, farklı kişilerde farklı anlamlar taşıyabilir.

Aynı Kaygı, Farklı Psikolojik Süreçler

İki kişinin de yoğun kaygı yaşadığını düşünelim.

İlk kişi, kalp atışlarının hızlandığını hissettiğinde ciddi bir sağlık sorunu yaşadığından korkuyor olabilir. Bu korku nedeniyle bedensel belirtilerini sürekli kontrol ediyor, bazı ortamlardan kaçınıyor ve sık sık güvence arıyor olabilir.

İkinci kişi ise özellikle ilişkilerinde kaygılanıyor olabilir. Karşısındaki kişinin uzaklaşmasından endişe ediyor, reddedilmemek için kendi ihtiyaçlarını geri plana atıyor ve tekrar tekrar terk edileceğini düşünüyor olabilir.

Her iki kişi de yaşadığı güçlüğü kaygı olarak tanımlayabilir. Ancak kaygıyı sürdüren bilişsel, davranışsal ve ilişkisel süreçler farklıdır.

İlk örnekte bedensel belirtilere yüklenen anlamlar, kaçınma ve güvence arama davranışları üzerinde çalışmak önemli olabilir.

İkinci örnekte ise kişinin bağlanma yaşantıları, kendilik algısı, ilişkisel beklentileri ve tekrar eden başa çıkma biçimleri değerlendirmede öne çıkabilir.

Bu örnekler tanı koymak amacıyla değil, psikolojik değerlendirmenin önemini açıklamak için verilmiştir.

Psikoterapi, kişinin yaşadığı güçlüğü yalnızca isimlendirmekle değil, o güçlüğün nasıl ortaya çıktığını ve nasıl sürdüğünü anlamakla da ilgilenir.

Psikoterapide Kullanılan Yaklaşımlar

Psikoterapi yöntemleri insanın psikolojik işleyişini farklı kuramsal çerçevelerden ele alır. Her yaklaşımın çalışma biçimi, odaklandığı süreçler ve bilimsel araştırmalarla desteklendiği alanlar farklılık gösterebilir.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Bilişsel Davranışçı Terapi, düşünceler, duygular, bedensel tepkiler ve davranışlar arasındaki karşılıklı ilişkiyi ele alır.

Örneğin bir kişi sosyal ortamda hata yapacağını düşündüğünde yoğun kaygı hissedebilir. Bu kaygı nedeniyle sosyal ortamlardan uzaklaşması, korktuğu durumla ilgili düşüncelerini sınamasını zorlaştırabilir.

BDT’de bu tür döngüler ele alınır; kişinin düşüncelerini değerlendirmesi, kaçınma davranışlarını azaltması ve yeni başa çıkma biçimleri geliştirmesi üzerinde çalışılabilir.

BDT’nin çeşitli kaygı bozuklukları, depresyon ve obsesif kompulsif bozukluk gibi alanlarda bilimsel araştırmalarla desteklenen uygulamaları bulunmaktadır.

Bilişsel Davranışçı Terapi hakkında ayrıntılı bilgi

Şema Terapi

Şema Terapi, kişinin özellikle erken dönem yaşantılarıyla ilişkili olarak geliştirdiği kalıcı duygu, düşünce ve ilişki örüntülerine odaklanır.

Bazı kişiler birbirinden farklı ilişkiler kurmalarına rağmen kendilerini sürekli değersiz, terk edilmiş veya yetersiz hissedebilir.

Bu deneyimler, kişinin kendisine ve başkalarına ilişkin geliştirdiği temel inançlarla bağlantılı olabilir.

Şema Terapi’de yalnızca kişinin ne düşündüğü değil, bu düşüncelerin hangi duygusal ihtiyaçlarla ve geçmiş yaşantılarla ilişkili olabileceği de incelenir.

Şema Terapi yaklaşımını inceleyin

Psikodinamik Psikoterapi

Psikodinamik Psikoterapi, kişinin farkında olduğu ve olmadığı ruhsal süreçleri, geçmiş yaşantılarının bugünkü ilişkilerine yansımalarını ve tekrar eden duygusal çatışmalarını anlamaya odaklanır.

Örneğin kişi, bir ilişkide sürekli anlaşılmadığından yakınırken kendi ihtiyaçlarını ifade etmekte güçlük çektiğini fark etmeyebilir.

Psikodinamik çalışmada bu tür tekrarların kişinin yaşam öyküsü, savunma biçimleri, ilişkisel beklentileri ve kendilik algısıyla bağlantıları araştırılabilir.

Amaç, kişinin yalnızca yaşadığı belirtileri değil, bu belirtilerle ilişkili içsel süreçlerini de anlamlandırabilmesine alan açmaktır.

Psikodinamik Psikoterapi hakkında bilgi

EMDR Terapisi

EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), özellikle travmatik yaşantılarla ilişkili psikolojik belirtilerin ele alınmasında kullanılan yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir.

Bazı travmatik deneyimler, olay sona ermiş olsa bile kişinin bugün verdiği duygusal ve bedensel tepkileri etkilemeye devam edebilir.

EMDR çalışmasında değerlendirme ve hazırlık aşamalarının ardından uygun görülen anılar ve bunlarla ilişkili olumsuz inançlar üzerinde çalışılır.

Dünya Sağlık Örgütü ve NICE gibi kuruluşların klinik rehberlerinde EMDR, travma sonrası stres bozukluğu için önerilen psikolojik müdahaleler arasında yer almaktadır. Bununla birlikte her danışanın EMDR’ye uygun olduğu veya her psikolojik güçlüğün EMDR ile ele alınması gerektiği söylenemez.

EMDR uygulaması hakkında ayrıntılı bilgi

Hangi Psikoterapi Yönteminin Uygun Olduğuna Nasıl Karar Verilir?

Bir psikoterapi yönteminin bilimsel araştırmalarla desteklenmesi önemli bir ölçüttür. Ancak bu durum yöntemin her kişi ve her psikolojik güçlük için aynı ölçüde uygun olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle psikoterapi süreci genellikle bir değerlendirmeyle başlar.

Başvuru nedeninin anlaşılması, yaşanan güçlüğün ne zamandır devam ettiğinin ve günlük yaşamı nasıl etkilediğinin değerlendirilmesi, önceki yaşantıların ve mevcut destek kaynaklarının ele alınması bu sürecin parçaları olabilir.

Gerektiğinde psikometrik değerlendirme araçlarından yararlanılabilir veya psikiyatrik değerlendirme gibi farklı bir uzmanlık alanına yönlendirme yapılabilir.

Değerlendirme sonrasında psikoterapinin hedefleri danışanla birlikte belirlenebilir. Süreç ilerledikçe bu hedefler, belirtilerdeki değişimler ve danışanın ihtiyaçları yeniden gözden geçirilebilir.

Bilimsel yaklaşım, seçilen yönteme değişmez biçimde bağlı kalmak değil; uygulamayı, kişinin ihtiyaçları ve süreç boyunca elde edilen bilgiler doğrultusunda değerlendirebilmektir.

Psikoterapide İlişkinin Önemi

Psikoterapinin etkililiğini yalnızca teknikler üzerinden değerlendirmek eksik kalabilir.

Psikolog ile danışan arasında kurulan terapötik ilişki de psikoterapi sürecinin önemli bir bileşenidir.

Terapötik ilişki; danışanın yaşantılarını paylaşabilmesini, kendisini ilgilendiren konuları ele alabilmesini ve terapinin hedefleri konusunda psikoloğuyla iş birliği kurabilmesini içerir.

Ancak güven ilişkisi, terapinin her anında rahat hissetmek anlamına gelmez. Bazı konuları konuşmak, yerleşmiş düşünceleri sorgulamak veya alışılmış davranışları değiştirmek zorlayıcı olabilir.

Burada önemli olan, yaşanan güçlüklerin terapötik ilişki içerisinde konuşulabilmesi ve sürecin danışanın katılımıyla yürütülmesidir.

Ankara’da Psikolog Seçerken Hangi Sorular Sorulabilir?

Ankara’da psikolog arayışında yalnızca merkezin konumuna, internet üzerindeki görünürlüğüne veya kullanılan terapi yöntemlerinin isimlerine bakmak yeterli olmayabilir.

Uzmanın mesleki eğitimini, çalışma alanlarını, başvuru nedenine uygun yetkinliğini ve sağlık hizmetinin sunulduğu kuruluşun yasal statüsünü incelemek önemlidir.

Bir psikologla çalışmaya başlamadan önce şu sorular değerlendirilebilir:

  • Psikoloğun lisans, yüksek lisans ve ilgili psikoterapi eğitimleri nelerdir?
  • Başvurduğum psikolojik güçlük veya yaş grubuyla çalışıyor mu?
  • Kullanılan psikoterapi yaklaşımı hangi gerekçelerle tercih ediliyor?
  • Terapinin hedefleri ve ilerleyişi nasıl değerlendiriliyor?
  • Gizlilik, bilgilendirilmiş onam ve mesleki sınırlar nasıl ele alınıyor?
  • Psikolojik sağlık hizmetinin sunulduğu birim, Sağlık Bakanlığı mevzuatı kapsamında ruhsatlandırılmış bir Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi mi?

Bu son soru, psikolojik hizmet alınacak kuruluşun yasal niteliğinin anlaşılması açısından önemlidir.

Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi Nedir?

29 Mart 2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik, klinik psikologların da aralarında bulunduğu belirli sağlık meslek mensuplarının mesleklerini serbest olarak icra edebilecekleri sağlık meslek hizmet birimlerini düzenlemektedir.

Yönetmeliğe göre bu birimlerin açılabilmesi için ruhsat alınması zorunludur. Ruhsatlandırma süreci ilgili İl Sağlık Müdürlüğü üzerinden yürütülür.

Ruhsatlı bir sağlık meslek hizmet birimi; mesleki yetki sınırları, fiziki koşullar, sağlık kayıtlarının tutulması, hasta mahremiyeti ve ilgili denetim hükümleri gibi yasal yükümlülüklere tabidir.

Bununla birlikte ruhsat, herhangi bir psikoterapi yönteminin belirli bir danışan için etkili olacağını garanti etmez veya kullanılan bütün yöntemlerin ayrı ayrı Bakanlık tarafından onaylandığı anlamına gelmez.

Psikolog seçimi değerlendirilirken hem uzmanın mesleki yetkinliğinin hem de hizmet verilen kuruluşun ruhsat ve faaliyet kapsamının dikkate alınması önemlidir.

Rêve Psikoloji: Ankara’da Ruhsatlı Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi

Rêve Psikoloji, Ankara’nın Çankaya ilçesindeki Tandoğan/Mebusevleri bölgesinde, T.C. Sağlık Bakanlığı mevzuatı kapsamında ruhsatlandırılmış Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi statüsünde faaliyet göstermektedir (Ruhsat No: 579, Ruhsat Tarihi: 02.03.2026).

Merkezde psikolojik değerlendirme ve psikoterapi çalışmaları, ilgili sağlık mevzuatı ve mesleki yetki sınırları çerçevesinde yürütülmektedir.

Bilişsel Davranışçı Terapi, Psikodinamik Psikoterapi, Şema Terapi ve EMDR, merkezde yer verilen psikoterapi yaklaşımları arasındadır. Uygun çalışma alanı ve yöntemi, ilgili uzmanın eğitim ve yetkinlikleriyle birlikte değerlendirilir.

Uzman Klinik Psikolog Rumeysa Durak’ın çalışma alanları arasında kaygı bozuklukları, travmatik yaşantılar, ilişkisel güçlükler ve kişilik örüntülerinin değerlendirilmesi bulunmaktadır.

Uzman Klinik Psikolog Rumeysa Durak’ın eğitim ve çalışma alanlarını inceleyin

Merkezin adresi, çalışma saatleri ve iletişim bilgilerine Rêve Psikoloji iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Terapi alanlarımızı, ekibimizi ve Tandoğan’daki konumumuzu Ankara’daki kliniğimiz sayfasında bir arada bulabilirsiniz.

Sonuç: Psikoterapide Önemli Olan Yalnızca Yöntem Değildir

Psikolojik güçlükleri anlamak, her zaman yalnızca belirtileri azaltmakla sınırlı değildir. Kimi zaman kişinin yaşadıklarına yüklediği anlamları, kimi zaman ilişkilerinde tekrar eden örüntüleri, kimi zaman da günlük yaşamını zorlaştıran düşünce ve davranış döngülerini ele almayı gerektirir.

Bilimsel temelli psikoterapi, bu süreçte araştırma bulgularını, mesleki yetkinliği ve bireyin kendine özgü ihtiyaçlarını birlikte değerlendiren bir anlayışı ifade eder.

Psikolog seçimi ise yalnızca kullanılan psikoterapi yöntemine değil, uzmanın eğitimine, mesleki yetkisine, terapötik çalışmanın niteliğine ve hizmet sunulan birimin yasal statüsüne de dikkat etmeyi gerektirir.

Dolayısıyla psikolog seçerken sorulabilecek en önemli sorulardan biri yalnızca “Hangi terapi yöntemini kullanıyorsunuz?” değildir.

“Bu yöntemin benim yaşadığım güçlükle ilişkisi nedir, bu çalışmayı yürüten uzmanın yetkinliği nedir ve psikolojik sağlık hizmeti hangi yasal çerçevede sunulmaktadır?” soruları da aynı ölçüde önemlidir.

Bilimsel ve resmî kaynaklar

  1. American Psychological Association – Evidence-Based Practice in Psychology
  2. National Institute of Mental Health – Psychotherapies
  3. NICE – Post-Traumatic Stress Disorder, Clinical Guideline NG116
  4. World Health Organization – Psychological Interventions for PTSD
  5. Resmî Gazete – Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (29.03.2025, Sayı: 32856)

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; bireysel psikolojik değerlendirme veya tanı yerine geçmez.

Yazar Uzman Klinik Psikolog Rumeysa Durak