Ben Dili: Sağlıklı İletişim Kurmak

Psikoloji yazıları için kitap ve not defteri görseli
Ben Dili: Sağlıklı İletişim Kurmak yazısının kapak görseli

Ben dili kullanmak sadece ‘ben’ diye söze başlamak demek, değildir. Karşı tarafı var edebilmeniz için öncelikle orada sizin, yani ‘ben’in olması gerekir. Ben demek bencillik gibi gelir çoğu insanın kulağına. Halbuki burada olması istenilen şey duygusal anlamda kendinizi ifade edebilmeniz, karşı tarafı suçlamadan kendinizden bahsedebilmeniz, yani karşı tarafta sizinle alakalı oluşmuş olan boşlukları doldurabilmenizdir.

Ben dili kullanımı ile ilgili tavsiyem, önce yaşadığınız bir durumu olduğu gibi yazmanız olur. Çünkü yıllardır öğrendiğiniz bir dil yerine başka bir dil öğrenmek, sandığınız kadar basit olmayabilir. Bu sebeple öğrenme sürecinizi kolaylaştırabilmek için lütfen önce yazın. Sonra yazdıklarınızla alakalı kendinize, ‘Hissettiğim duygum ne?’ diye sorup ihtiyacınızı gözlemleyin. Daha sonra ‘Bunu karşımdaki kişiye suçlu hissettirmeden nasıl ifade edebilirim?’ sorusunu cevaplayın. Son olarakta bu durumu ‘Kendimi nasıl ifade edebilirim?’ diyerek ben dili ile yeniden yazın.

Mesela unutulan doğum gününüz sizi incitti. Karşınızda ki kişiye bu durumdan nasıl bahsederdiniz?

‘Senden hatırlamanı beklerdim.’ ya da ‘Beni önemsemediğini düşünüyorum.’ diye mi? İlk cümlede ki suçlayıcı tavır, ikinci cümlede de ‘ben’ diye cümleye başlanmasına rağmen kendini hissettiriyor. Amaç, karşı tarafı suçlamadan ona kendinizi ifade edebilmenizdi. Bu yüzden olması gereken belki de ‘Doğum günümü unutmuş olman bana kendimi değersiz hissettirdi’ olabilir. Zira bu cümlede onunla ilgili olduğunu düşündüğünüz kısım kadar kendinizle ilgili olan kısım da var. Belki de önemsiz hissetmek sizinle ilgiliydi, belki de zaten hissettiğiniz bir duygunun patlamasını yaşamıştınız… Bilmiyoruz. Kendinizde bile tam olarak bilemediğiniz duygularınız gibi, aslında karşı tarafın duygularını da  bilemiyorsunuz. Belki de onun için zor bir gündü, belki de düşünmüştü ama bunu yapacak bütçeye sahip değildi, belki de… Siz bu belkileri kaçırırken gözünüzden, karşı tarafta sizin belkilerinizi görmeden kendini savunmaya geçiyor, tabii o da sen dili ile. ‘Görmüyor musun paramız yok!’, ‘Zaten zor günler geçiriyorum.’…

Şimdi konuşmanın başına dönelim. Karşınızdaki kişiyi savunmaya itemeden yalnızca duygunuzdan bahsetmek istediğiniz basit bir cümle, ‘Bugün doğum günümü unutmuş olman bana değersiz hissettirdi.’

Sizce bu cümle karşı tarafa nasıl hissettirirdi?

Yazıyı bitirirken küçük bir hatırlatma yapmak istiyorum. Ben dili sadece cümlelerle kurulmaz. Bu iletişimin sessiz bir tarafı da vardır. Cümleleriniz ben diliyle kendinizi ifade etme amacıyla çıkar ancak sesiniz sen diliyle konuşur. Yapılan bir çalışmanın (Albert Mehrabian) sonucuna göre insanların iletişimlerinin sonucunda anladıklarının %7’sini cümlelerin, %38’ini ses tonunun, %55’ini ise beden dilinin oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Özetle ben dili ile kullandığınız cümleleriniz kadar, onları nasıl sarf ettiğiniz de cümlenin anlamını oluşturur.

Yazar Uzman Klinik Psikolog Rumeysa Durak